×

مقالات علمی و آموزشی مقاله های کشاورزی و دامپروری

مشخصات گیاه آفتابگردان

شما اینجا هستید: بنیاد آموزش مجازی ایرانیان > مقاله های کشاورزی و دامپروری > مشخصات گیاه آفتابگردان

مشخصات گیاه آفتابگردان

قدمت وتاریخچه:

آفتابگردان بومی امریکا است و ارقام وحشی آن به مقدار فراوان در آن کشور یافت میشوند در اوسط قرن هفدهم توست اسپانیایها به اروپا برده شد و اتز آنجا به سایر نقاط برده شد

از تاریخ دقیق ورود ان به ایران اطلع دقیقی در دست نیست ولی در گذشته آفتابگردان بخصوص انواع آ؛جیلی ان به صورت پراکنده در حاشیه زراعت های صیفی کشت میشده .

درسال۱۳۴۷ انواع روغن این گیاه توسط شرکت دانهای روغنی به کشور وارد شد و کشت آن به عنوان یک گیاه صنعتی رایج گشت .مهمترین مورد استفاده آفتابگردان در صنایع روغن کشی است زیر دانه آن در برخی از واریته ها ی پرروغن تا۶۰% روغن دارد از کنجاله ان نیز در تهیه غذای دام استفاده میشود و ساقه آن نیز به مصرف تهیه سلولز میرسد .

اهمیت اقتصادی آفتابگردان :

تاریخچه و اهمیت اقتصادی :

آفتابگردان یکی از گیاهان بومی نواحی مرکزی امریکا است و گونه های وحشی آن در این منطقه فراوان است . در اواسط قرن هفدهم از آمریکا به اروپا و از انجا به سایر کشورها برده شد ولی تاریخ دقیق ورود آن به ایران معلوم نیست و در حال حاظر مراحل ابتدایی کشت آن به صورت زراعت های نسبتاً وسیع فراهم شده است .

در نواحی خوی و دشت مغان و گرگان از ارقام بومی در سطحی وسیع زرع و کشت می شود و در بیشتر مزارع ایران در اطراف صیفی کاریها دیده می شود که اکثر از دانه ی آن به عنوان آجیل استفاده می کنند .

در سال ۱۳۴۷ با وارد کردن ارقام خارجی پر روغن و پر محصول کشت آن برای هدف روغن کشی متداول شده است و در سال ۴۹ بیش از ۸۰ هزار هکتار زیر کشت آن قرار گرفت .

ارزش غذایی روغن حاصل از آن و مرغوبیت آن بیش از اکثر روغنهای نباتی است و در آن ویتامین A  ، تیامین و مقداری پروتئین سهل الهضم دیده می شود .

آفتابگردان های بومی که مصرف آجیلی دارند دانه درشت بوده و میزان چربی در آنها حدود ۲۵ الی ۳۰ درصد است در صورتکه در ارقام جدید خارجی میزان چربی به ۶۰ درصد نیز می رسد ولی دانه های آنها کوچک و پوستشان نازکتر است .

افتابگردان دارای محصولات فرعی مفیدی است که در صنایع و تغذه دام و طیور از آن بهره می گیرند ، از ساقه ی آن نیز برای تهیه سلولز استفاده می شود .

در حال حاضر سطح زیر کشت آفتابگردان در ایران حدود ۶۰ هزار هکتار است و تولید دانه آن به ۴۵ هزار تن می رسد . سطح زیر کشت این گیاه در دنیا به ۹۰ میلیون هکتار می رسد و تولید سالانه ی آن بالغ بر ۱۱ میلیون تن است .

مهمترین تولید کننده ی این محصول کشور اتحاد جماهیر شوروی است که به تنهایی بیش از ۵۰ درصد تولید چهانی را به خود اختصاص می دهد .

روغن حاصله از این فرآورده ۴ میلیون تن می باشد .

آفتابگردان به خاطر دارا بودن مقدار قابل توجهی روغن مرغوب در دنیا از اهمیت ویژه ای برخوردار است . گسترش کشت آن در نقاطی که برای رشد این گیاه مناسب هستند میتوانند در قطع وابستگی کشورمان از نظر تامین روغن و گستش صنعت و بالارفتن درصد اشتغال بسیار موثر باشد . کنجاله آن بعنوان یکی از مواد اصلی میتواند در تامین خوراک دام نقش عمده ای

بعهده داشته باشد یافت ارقام سازگار و پرمحصول و روغن و گسترش زراعت آن در مناطقی از قبیل دشت مغان – قسمتهای زیادی از آذربایجان غربی و شرقی و بخشهاییاز استان باختران  مناطقی از قبیل ساری – گرگان – بهشهر- تکا – بخشهایی در شهرستان گنبد بخش طارم در زنجان و بخشهایی از استان خراسان وهمچنین مناطق جنوبی کشور که برای رشد این گیاه بسیار مناسب  هستند میتواند تا حدودی جلوی واردات و مواد اولیه آن را بگیرد و از این رهگذر صرفه جوئی زیادی در زمینه های ارزی کشور شود.در مناطقی که بدلیل کوتاهی فصل کاشت برای کشت ذرت مناسب نیستند کشت آفتابگردان جهت سیلو میتواند نقشی در تامین علوفه کشوربازی کند هر چند که ارزش سیلوئی آن کمتر از ذرت علوفه ای است. در این قبیل موارد باید زمانی اقدام به برداشت آفتابگردان شود که گلها کاملا باز شده اند.کشورهای عمده تولید کننده آن عبارتند از روسیه-آرژانتین – رومانی – بلغارستان و ترکیه که ذیلا سطح زیر کشت و نقدا تولید آنها بر اساس آمار F.A.O  داده میشود.

خصوصیات گیاهی:

نام علمی                Helianthas annus

نام انگلیسی            San Flowere       آفتابگردان با نام علمی Helianthus annuus L .  گیاهی است یکساله از تیره مرکبه Compositae که بصورت بوته ای استوار رشد می کند . آفتابگردان ۲n =34   مکزیک و امریکای شمالی  طول دوره رشد آفتابگردان بسته به رقم و کلیه عوامل محیطی از ۹۰ تا ۱۵۰ روز می باشد . آفتابگردان ریشه مستقیم و توسعه یافته ای دارد که پتانسیل نفوذ آن در خاک به سه متر می رسد . پهنک برگهای که در معرض نور است همراه با خورشید تغییر جهت داده و همواره به حالت تقریباً عمود بر اشعه آفتاب قرار می گیرد . پهنک برگ هنگام صبح بسوی شرق ،‌هنگام غروب بطرف غرب و ظهر رو به بالا می باشد . گل آذین آفتابگردان طبق یا کپه ای است . لقاح به دلیل اینکه پرچمها زودتر بلوغ می یابد غالباً از نوع دگرگشنی است . میوه آفتابگردان نوعی فندقه است که در اینجا با دانه مترادف گرفته می شود .رنگ دانه از سفید تا سیاه با خاکستری خط دار و بسته به رقم تغییر می کند . هر چه درصد وزنی پوسته کمتر باشد درصد وزنی روغن بیشتر خواهد بود . افتابگردان گیاهی است یکساله و از خانواده Compositae و دارای ریشه های متعدد افشان است . آفتابگردان دارای سه نوع ریشه است . اول ریشه ی اصلی که تا ۲/۴ متر در عمق زمین فرو می رود . دوم ریشه های فرعی که در ۲۵ سانتی متری عمق خاک پراکنده شده و مهمترین قسمت ریشه را تشکیل می دهند . سوم ریشه های سطحی که نزدیک به سطح خاک پراکنده می شوند و در شرایطی که سطح خاک خیلی خشک نباشد بوته آفتابگردان می تواند بوسیله ی این ریشه ها از کودهایی که به طور سرک به آفتابگردان داده می شود استفاده نماید .

ساقه آفتابگردان کلفت و تیغدار است . ارتفاع آن بر حسب ارقام مختلف به ۵۰ تا ۳۵۰ سانتی متر می رسد و معمولاً منتهی به یک گل مرکب می گردد که طبق نامیده می شود . این گل ممکن است مقعر یا صاف یا محدب باشد ولی اکثراً محدب است . گلهای ساده در روی طبق به طور دوایر متحدالمرکز قرار دارند . گلهای کناری دارای کاسبرگ ولی فاقد دستگاه تناسلی هستند بقیه گلها بدون کاسبرگ ولی دارای پرچم و مادگی هستند .

با وجود اینکه پرچم ها همزمان با مادگی باز می شوند ولی کمتر گلهای خود طبق را بارور می سازند . باروری در آفتابگردان بیشتر با حشرات انجام می شود . حتی باد در باروری آفتابگردان تأثیر نا چیز دارد زیرا گرده ها به هم چسبیده و به زمین سقوط می نمایند و کمتر در هوابه صورت شناور باقی می مانند . این گیاه آلوگام است .

تعداد کروموزم حاوی آن n=27 اسن . میوه آفتابگردان از دسته میوه های خشک نا شکوفا ( آکن Akene ) است . و میوه در داخل پریکارپ ازاد می باشد . بر روی طبق گلهای آفتابگردان میوه های متعددی وجود دارد که در امتداد دوایر متحد المرکز و فشرده به هم در داخل حجرات قرار گرفته اند . قطر طبق ها بین ۱۸ تا ۴۵ سانتی متر است .

دانه ها بسته به نوع ارقام اشکال گوناگونی دارند . برخی نسبتاً  مسطح و گروهی بینی شکلند و طول آنها از ۷ تا ۱۷ میلیمتر و به عرض ۴تا ۵ میلیمتر و به ضخامت ۳ تا  ۴ میایمتر است . وزن هزار دانه آنها بین ۵۰تا ۲۰۰ گرم و رنگ آنها بیشتر سفید ، خاکستری و قهوه ای است . مقدار چربی به طور متوسط %۳۰ وزن گل ( دانه + پوست ) و %۵۰ وزن دانه بدون پوست است و در واریته های اصلاح شده این مقدار به %۴۵ وزن کل و %۶۵ وزن دانه می رسد .

برگ آفتابگردان کم و بیش بینی شکل  ، کرک دار و ریز می باشد به همین دلیل گوسفندان و مخصوصاً بره ها از خوردن آن امتناع می ورزند . طبق مطالعاتی که بعمل آمده برگهای وسطی برای آفتابگردان اهمیت زیادی دارند و بیش از نصفی از محصول دانه را آنها تأمین می کنند . برگهای قسمت فوقانی بعلت اینکه تشکیل آنها مواد زیادی را لازم دارد مقدار کمتری به پر کردن دانه کمک می کنند و برگهای پایینی بعلت پیری و در سایه قرار گرفتن اهمیتشان به مراتب از سایر برگها کمتر است

آفتابگردان گیاهی است از خانواده Helianthus comgositeae  واسپس annus  ساقه ان خشبی بوده و ارتفاع گیاه بر حسب واریته های مختلف از ۶۰ سانتیمتر تا ۴ متر میرسد .قطر ساقه ۲ تا ۷ میلیمتر است که در قسمت های بالاتری دارای شاخه های فرعی لست . قطر طبق ها در ارقام چند شاخه اصلی  یا شاخه های فرعی قرار گرفته اند .اطراف طبق ها از گلبرگها زرد رنگ پوشیده شده است .آفتابگردان از گیاهان آلوگام است. طبق آفتابگردان از تعداد زیادی گلجه تشکیل شده که هر کدام دارای مادگی و پرچم جداگانه ای می باشدولی پولن هر گل همان گل را تلقیح نمی کند بلکه گلها توسط پلن های گلهای دیگر بارور میشوند . عامل باروری اکثرا حشرات و باد و سایر عوامل خارجی هستند.دانه ها اشکال گوناگونی دارند و اکثرا شبیه دانه های گلرنگ می باشند درشتی و ریزی دانه ها در ارقام مختلف متفاوت است و وزن هزار دانه آن بین ۵۰ تا ۲۰۰ گرم متغییر است . در صد روغن در کل دانه  (مغز دانه + پوست دانه) حدود ۳۰% و در دانه پوست کنده ۵۰ درصد وزن دانه می باشد.

از مشخصات ویژه طبق آفتابگردان حرکت آن با آفتاب است به طوریکه صبح ها طبق رو به سمت شرق و غروب رو به سمت مغرب است در ظهر و نصف شب طبق ها تقریبا یک حالت مستقیم به خودشان میگرند . این حرکت تا زمان گرده افشانی ادامه دارد و پس از آن متوقف میشود و طبق ها غالبا متمایل بهمشرق از حرکت می ایستد.

سازگاری:

آفتابگردان از نظر عکس العمل نسبت به طول روز بی تفاوت بشمار می رود ولی به نور فراوان نیاز دارد . آفتابگردان ریشه توسعه یافته ای دارد که گیاه را به خشکی مقاوم می سازد ، مشروط بر آنکه خاک عمیق بوده و تراکم و ساختمان خاک محدود کننده رشد ریشه نباشد . آفتابگردان به شوری خاک نسبتاً مقاوم است و در محدوده ای از اسیدیتیه خنثی رشد خوبی دارد . ظاهراً هر چه دوران رسیدگی دانه با هوای خنک تری روبرو گردد بر درصد اکسید چرب اشباع لینولائیک در روغن اضافه می شود و بر ارزش غذایی آن افزوده می گردد . حساسیت ندارد و گل کردن آن تابع بلندی یا کوتاهی طول روز نیست . آفتابگردان برای انجام دوره ی نمو خود از کاشت تا برداشت ۲۶۰۰ تا ۲۸۰۰ درجه حرارت لازم دارد . آفتابگردان گیاهی است یکساله با ساقه های خشبی که ارتفاع آن از ۵۰ تا ۳۵۰ سانتیمتر متغیر است. ارقام محلی آفتابگردان چند شاخه ای می باشد. از دانه آفتابگردان جهت روغن کشی و صنایع تهیه روغنهای خوراکی استفاده می شود.طول دوره رشد ۱۱۰ روز ، ارتفاع ۱۷۰ سانتیمتر و درصد روغن ۴۹ درصد می باشد. فعالیت زنبورها را کم خواهد کرد.

قدرت سازش آفتابگردان به محیط زیاد است به استثنای زمینهای باتلاقی که قبل از کشت ایت نبات حتماً باید زهکشی شوند ، در اکثر خاکها و آب و هواهای مختلف رشد می کند .

به علت یکنواختی عملیات زراعی و آبیاری زمین باید مسطح و با شیب ملایم باشد . آفتابگردان را نباید در زمینی که دارای بیش از ۱۵ درصد شیب است کشت نمود و در زمینهای با شیب زیاد باید شخم را عمود بر شیب زد و در این گونه اراضی بهتر است از گاو آهن های دو طرفه استفاده شود .

آفتابگردان نسبت به شوری خاک مقاومت خیلی کمی دارد . در خاکهایی که دارای نمک زیاد است زراعت آفتابگردان محصول نخواهد داد . در اینگونه اراضی آفتابگردان خیلی زود به گل می رسد و اکثر دیده شده که ساقه آفتابگردان در ۱۵-۲۵ سانتی متری گل داده است . البته طبق چنین آفتابگردانی فوق العاده کوچک است .

عمق خاک زراعی اعمیت زیادی در رشد ریشه های عمودی و باروری آفتابگردان دارد ، زیرا این نبات می تواند آب مورد نیاز خود را از اعماق زیاد تأمین کند . بهترنیعمق خاک زراعی برای این نبات حدود ۲/۴  متر است ولی در خاکهایی که عمق آن از یک متر بیشتر باشد میتوان محصول بسیار خوبی به دست آورد .

آفتابگردان بعد از سبز شدن بخصوص موقعی که ۴-۶ برگ شد تغییرات درجه حرارت محیط را تحمل کرده و در مقابل سرمای تا حدود صفر درجه می تواند مقاومت کند بنابراین در نقاطی که خطر سرمای بهاره سایر محصولات کشاورزی را تهدید می کند می توان اقدام به کشت این نبات نمود .توقع آفتابگردان به آب زیاد است و برای تولید یک کیلو گرم ماده خشک در کرج به مقدار آبی معادل ۱۵۰۰ کیلوگرم احتیاج دارد .بطور کلی آفتابگردان طالب زمینهای سبک و هوموس دار است که PH ان در حدود ۷ باشد .

 ارقام: طبقه بندی آفتابگردان ارقام آفتابگردان

شرکت سهامی کشت دانه روغنی در این اواخر سعی نموده چند واریته غیر بومی در نقاط مختلف کشور معرفی نماید که ذیلاً به شرح مختصر آنها اکتفا می شود :

– رکورد Reccord : واریته ای است دیر رس پا بلند ( ۲-۲/۵ متر ) و پروتئین ( ۴۷/۴۹ درصد )

– آرماویرسکی ۳۴۹۷( Armavirski ) : میانه رس – قد متوسط (۱۸۰ سانتی متر ) – کم روغن تر از رکورد

– ونیئیمک Vniimk: میانه رس – قد متوسط (۱۸۰ سانتی متر ) – درصد روغن مانند واریته ۲ منطقه کشت مغان

– چرنیانکا Ceernianka 66 : زود رس – پا کوتاه ( ۷۰-۸۰ سانتی متر ) – میزان روغن ۴۴ درصد . آفتابگردان ارقام کتفاوتی دارد که از حیث ارتفاع ساقه، شکل برگ، رنگ و شکل دانه تک شاخه یا چند شاخه ای بودن ، مقدار روغن و پروتئین، زودرس یا دیر رس با هم فرق دارند در زیر خواص چند رقم آفتابگردان ذکر می شود.

۱- رقم رکورد

مبدأ این رقم رومانی می باشد که در حال حاضر در اکثر مناطق ایران کشت می گردد.

۲- رقم آرماویرسکی ۳۴۹۷

طول دوره رشد آن ۱۱۰ روز ، ارتفاع بوته ها معادل ۱۸۰ سانتیمتر، مقدار روغن آن ۴۹-۴۸ درصد است.

۳- رقم وینمییک ۸۹۳۱

طول دوره رشد آن ۱۰۵ روز ، ارتفاع ۱۸۰ سانتیمتر و مقدار روغن ۶۸ درصد است.

۴- رقم چرنیانکا ۶۶

این رقم زود رس بوده ، طول دوره رشد ۹۰ روز است ، ارتفاع ۸۰-۷۰ سانتیمتر و روغن آن به  ۴۸ درصد می رسد.

۵- رقم N.SP-317 NSP,B17

کاشت

از لحاظ خواص زراعی آفتابگردان واریته های متعددی دارد که از لحاظ ارتفاع ساقه ، وجود شاخه های فرعی ، ابعاد طبق ها و رنگ دانه و بالاخره از لحاظ زودرسی طبقه بندی می شوند .

جنس Helianthus دارای گونه های بیشماری است و یکی از دانشمندان به نام Heiser در سال ۱۹۶۹ برای آن ۶۸ گونه برشمرده است . از گونه های وحشی آفتابگردان به ذکر نام برخی از آنها به شرح زیر اکتفا می شود .

–   H-Petiolaris : طبق های کوچک و برگ صافی دارد .

–   H-Ciliares : دارای ۳۴ کروموزم است .

–  H-Tuberosus : نام فارسی این گونه سیب زمینی ترشی است که برگهای پهن و گل کوچک دارد و ساقه ی آن خاردار است .

H-Divaricatus : هیبرید با دو برگ بین H.annus و گونه سیب زمینی ترشی است .

–  H-Huticosi : این گونه چند ساله و مقاوم به سرما است .

پس از استخراج روغن ، باقیمانده که همان کنجاله است حاوی مواد غذایی خوبی برای دام و طیور است و مشخصات غذایی آن عبارتند از :

پروتئین ۲۵% – چربی۶% – مواد قندی ۳۰-۲۰% – مواد سلولزی ۲۵-۲۰% – خاکستر(مواد معدنی) ۸% – آب ۱۰ %

از این کنجاله بعنوان کود هم می توان استفاده کرد زیرا بطور متوسط حاوی ۵%  ازت و ۵/۱ % فسفات و مقداری املاح است.

آفتابگردان گیاهی است آلوگام یا گرده افشانی غیر مستقیم و هدف های اصلی اصلاح آن به شرح زیر است:

۱٫ بالا بردن عملکرد    ۲٫ ازدیاد درصد روغن        ۳٫ مقاومت به امراض بخصوص به زنگ آفتابگردان      ۴٫ زود رسی ۵٫ تهیه ارقامی که فقط یک ساقه بدهند    ۶٫ کم کردن مقدار پوست     ۷٫ تهیه ارقامی که در آنها دانه ریزش ندارد ۸٫ پاکوتاهی و یکنواختی ارتفاع برای امکان برداشت با ماشین بیماری پلاسمو پارا و بعد آنترا و بعد رنگ آفتابگردان – خمیدگی نهنج- برجستگی پشت طبق در صورتیکه گرد باشد و اصلی باعث جمع آب و شبنم شده و پوسیده می‌شود. هرگاه گیاهیی را از آلوگام ببریم. باعث تغییر در آن می شود. قبلاً در آفتابگردان خود گشن کردن باعث کاهش عملکرد می‌شود میزان کاهش محصول ۷۱% و روغن ۴%-۸% و نیز ۱۰% پوکی وسط و همچنین تغییر در ارتفاع نیز داریم. اگر یک اکسیژن خالی- برای صورت گیرد. بطور چشم گیری این نامتاولی و نابرابری و اشکالات حذف می‌شود. و اگر آمیزش باشد. این صفات نامطلوب نابود شده و حالت طبیعی در گیاه بوجود می‌آید.

خواص فیزیکوشیمیایی روغن آفتابگردان خواص وترکیبات روغن آفتابگردان :

رنگ روغن آفتابگردان زرد روشن یا کمی تیره و طعم آن شیرین و بوی آن مطبوع و ملایم است. وزن مخصوص آن بین ۹۲۴/۰ تا ۹۳۶/۰ بوده و روغنی است که در اثر برودت کدر نمی شود . ولی در ۱۷ درجه سانتیگراد منجمد می گردد. این روغن جزو روغن های سیکاتیو است و سایر مشخصات آن عبارت است از :

اندیس صابونی ۱۹۴-۱۸۸ اندیس یدی ۱۳۶-۱۲۵ اندیس هیدروکسیلی ۱۶-۱۴ عیار صفر درجه ۲۰-۱۶ اندیس رفراکسیون در ۲۵ درجه ۴۷۴/۱-۴۷۲/۱

اسیدهای چرب آن عبارتند از:

اسید پالمتیک ۶-۴ % (اشباع شده)  –  اسید استاریک ۳-۲% (اشباع شده)  – اسید اولئیک ۴۰-۲۱% (اشباع نشده) – اسید لینولئیک ۶۸-۵۱% (اشباع نشده) – اسید لینولنیک ۱% (اشباع نشده)

مغز دانه آفتابگردان حدود  ۶۰ درصد وزن کل دانه را تشکیل می دهد البته در ارقام  آجیلی نسبت  پوست به مغز بیشتراست . مقدار روغن آفتابکردان بر حسب ارقام و واریته های مختلف و حتی شرایط محیطی گوناگون متغیر است . کیفیت روغن آفتابگردان به خاطر داشتن مقادیر زیادی اسید لینولئیک بسیار عالی بوده و از روغنهای مرغوب محسوب می شود

دیدگاه شما نسبت به این موضوع چیست ؟

مدارک معتبرقابل اعطاء به شما:

آیا میدانید تنها با گذراندن یک دوره . آموزش مجازی در همین رابطه شما می توانید بیش ا ز ۲۰ نوع مدرک معتبر آموزشی ملی و بین المللی اخذ نمایید؟

راهنمای شرکت در دوره های مجازی:

آیا میدانید شما می توانید مرتبط با علاقه خود در دوره های آموزش مجازی بنیاد شرکت و بسته های آموزشی جامع درب منزل دریافت نموده و پس از پایان دوره برای خود مدرک معتبر ملی و بین المللی اخذ نمایید ؟

01 ثبت نام آنلاین در دوره های مورد نظر
02 دریافت بسته آموزشی و مطالعه محتوا
03 شرکت در ارزیابی آنلاین و ارسال پروژه
04 دریافت مدرک پایان دوره درب منزل

فرم درخواست مشاوره رایگان :

اهدافی که تمایل دارید بنیاد در راه رسیدن به آن ها مشاور شما باشد :

آموزش رایگان صوتی و PDF

در هر کسب و کاری که هستید ما به شما کمک می کنیم تا رزومه فردی و رزومه بنگاه اقتصادی خود را تقویت نمایید و فروش خود را افزایش دهید:

مزایای اخذ مدرک ایزو معتبر :

تسهیل شرایط اخذ مجوزهای گوناگون

ارتقاء سطح سازمان و افزایش رضایت

کسب امتیاز در مناقصه و مزایده ها

افزایش نفوذ تبلیغات و تقویت برند

فروش و مشتریان خود را افزایش دهید

اولین نرم افزار بانک اطلاعات مشاغل دارای مجوز در کشور

اطلاعات مشاغل بیش از ۲ میلیون بنگاه اقتصادی

جستجوی پیشرفته | امکان سفارشی سازی | امکان ارسال پیامک